قطر آنها مثل ستونهاى مسجد اياصوفى است . و در جنب اين مسجد مقبرهء ابو - ايوب سلطان است كه در صحن آن نيز سه چنار قوى است . و مثل امامزاد [ ه ] هاى ايران گنبد كاشى و ضريح دارد . و شمعدانهاى نقره و قنديلهاى نقره و بعضى زينتهاى ديگر در ميان گنبد است . و در همانجا يك چاه آب شيرين است كه خلق به جهت شفا مىخورند و مىبرند . و اين مسجد و مقبره هر دو از بناهاى سلطان سليم خان ثالث مقتول ، پسر سلطان مصطفى خان ثالث است كه در سنهء هزار و دويست و هشت بنا نهاده و در سنهء هزار و دويست و پانزده به اتمام رسيده است . و تاريخش در ضريح منقور است . ابو ايوب و اين ابو ايوب اسمش خالد و پسر زيد انصارى است ، و حضرت ختمى مآب بعد از دخول به شهر مدينه ، انصار هريك به منزل خود دعوت مىكردند ، مقرر فرمودند : « هرجا ناقهء من خوابيد در آنجا منزل خواهم گزيد . » تا اينكه ناقه در محل مسجد كه قبر مبارك است زانو به زمين نهاد . ابو ايوب عرض كرد ، كه منزل بدين مكان اقرب است رخصت فرمائيد رخت و متاع را به خانهء خود برم . حضرت اجازه داد . و به روايتى مدت هفت ماه در خانهء ابو ايوب اقامت داشتند . و طايفهء [ او ] از جمله شجاعان بوده و در غزوهء بدر و ساير غزوات ، در ركاب حضرت ختمى مآب صلى اللّه عليه و آله بود . و در حرب جمل و صفين و خوارج ، ملازمت حضرت امير المؤمنين على عليه الصلاة و السلام مىنمود ، تا آنكه در سنهء پنجاه و سه هجرى در زمانى كه معاويه عليه اللعنه ، به سردارى يزيد لشكر به جنگ روم فرستاد . ابو ايوب همراه آن لشكر شده در بين راه بيمار گرديد و در ظاهر [ در ] اسلامبول وفات يافت ، و نزديك به سوران بلده او را مدفون ساختند . و اگر در اين اواخر عمرش از ملازمت معاويه و يزيد ، ايمانش عيبى نكرده باشد از بزرگان انصار بوده است . مسجد سلطان احمد خان و اين نيز به همان وضع و ترتيب مسجد اياصوفى است . و اطراف صحن مسقف و بيست و شش ستون يكپارچهء سنگ مرمر دارد . و خارج مسجد سه طرف فضاى وسيعى است بطور خيابان ، كه در جزو مسجد است و در آنجا هفته بازار است كه روز دوشنبه در آنجا بازارى تشكيل مىيابد . و طاق بزرگ خود مسجد بالاى چهارپايهء شياردار است كه دورهء هر پايه بيست ذرع است . و از تاريخش كه در سردر است ، اين مسجد در سنهء هزار و يازده كه جلوس